2014-11-06 14:26
 Oceń wpis
   

 Zarządzanie sytuacją finansową jednostki samorządu terytorialnego wymaga zwykle szeregu decyzji i czynności wynikłych z wiedzy i doświadczenia władz samorządowych (wójt + rada) lub też ze zwykłego poczucia przyzwoitości (w zarządzaniu). Problem się pojawia, jeśli oba te organy zawiązując swoistą spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, nie posiadły wcześniej ani wiedzy ani doświadczenia, nie wspominając o przyzwoitości (w zarządzaniu), a typowy skutek takich działań obserwować można na przykładzie Gminy Kobylanka AD 2014.
W przypadku takiego podmiotu jakim jest gmina, katalog możliwych do pozyskania środków pieniężnych jest skończony i wiele nowego w tym zakresie nikt nie wymyśli. Jeśli jednak są jakieś sposoby na polepszenie zdolności płatniczych Gminy Kobylanka, to źródeł należy przede wszystkim szukać w... budżecie Gminy Kobylanka. Główny problem GK bowiem, wskutek obecnego zarządzania, polega na utracie podstawowych źródeł wpływów do budżetu, ale również na złej ich redystrybucji, przy czasami skrajnej nieracjonalności wydatków.
Z doświadczeń pracy w GK wynika, iż oprócz wymienianych już, do metod uzdrowienia (nie uporządkowania a uzdrowienia!) budżetu, należeć będą:

  • realne planowanie dochodów budżetowych,
  • przegląd polityki podatkowej, w tym wynikających ustawy o dochodach JST w zakresie PIT i CIT,
  • żelazna dyscyplina budżetowa,
  • względna adekwatność finansowania zadań,
  • racjonalizacja polityki gospodarczej (pojęcie szersze niż racjonalność wydatków),
  • restrukturyzacja w ramach polityki kadrowej (nie mylić z planowanymi zwolnieniami, należy ten punkt rozumieć raczej jako lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych, wskutek czego obniży się koszty wynikające ze stosunków opartych na kodeksie cywilnym),
  • bieżący rachunek skonsolidowany budżetu, jako sposób na polepszenie płynności i zwiększenie przychodów finansowych,
  • indywidualnie negocjowane terminy płatności z kontrahentami,
  • ścisła realizacja wprowadzonych wcześniej harmonogramów budżetowych i przepływów pieniężnych,
  • wprowadzenie adekwatności finansowania zadań zleconych i dotowanych z budżetu państwa przy określeniu wewnętrznej ich standaryzacji ,
  • realizacja projektów dofinansowanych spoza budżetu z uwzględnieniem minimalnego wkładu własnego,
  • autonomiczna polityka transportowa w zakresie przewozów publicznych,
  • aktywność na polu pozyskiwania strategicznych inwestorów.

Powyższe rozwiązania ad hoc, stanowią zapewne tylko część możliwych do wprowadzenia i według ogólnych szacunków mogą dać skutek finansowy o wartości ponad dwóch milionów złotych w pierwszym roku. Niektóre z nich będą wymagać dużego nakładu pracy własnej, inne można wprowadzić kilkoma decyzjami już od 01.01.2015 r. Warunek do tego konieczny: wiedza, doświadczenie, poczucie przyzwoitości.

Tagi: Gmina Kobylanka, poprawa sytuacji finansowej


2014-11-01 21:33
 Oceń wpis
   

Powstało opracowanie analityczne na temat finansów i budżetu Gminy Kobylanka w ostatnich czterech latach. Niestety wynika z niego, że w badanym okresie nie wyciągnięto wniosków i nie wdrożono czynności w celu zaprzestania nieracjonalnej i ryzykownej gospodarki finansowej. Wnioski z analizy:

Dochody ogółem Gminy Kobylanka wzrosły w latach 2010-2013 łącznie o 5.271,4 tys.zł, tj. o 35,3%.

Najważniejszym źródłem finansowania zadań Gminy były dochody własne, a wśród nich według wielkości wpływów: podatek od nieruchomości, udziały we wpływach z podatków będących dochodami budżetu państwa PIT, dochody ze sprzedaży składników majątkowych i pozostałe z majątku, wpływy z grzywien i mandatów w związku z zakłóceniami porządku publicznego, udziały we wpływach z podatków będących dochodami budżetu państwa CIT, podatek rolny, podatek od czynności cywilnoprawnych, wpływy z opłaty śmieciowej.

Spośród najbardziej znaczących wpływów do budżetu największą dynamiką wzrostu charakteryzowały się: udziały we wpływach z PIT, wpływy z podatku leśnego, podatku od środków transportowych. Natomiast niepokojąco malały dochody z udziałów we wpływach z CIT i podatku od czynności cywilnoprawnych.

Dochody własne w udziale ponad 63% dochodów budżetowych, powinny stanowić trwałe zabezpieczenie realizacji podstawowych zbiorowych potrzeb mieszkańców.

Kwoty przekazywanych przez wojewodę dotacji celowych, zwiększające wpływy dochodowe do budżetu Gminy Kobylanka, nie odbiegały od typowego dla gmin, a ich wielkość przy prawidłowej wysokości wkładzie własnym do zadań własnych, powodowała płynną realizację zadań określonych w ustawach.

Kwoty części oświatowej subwencji dla Gminy zwiększały się w kolejnych latach analizy (łącznie o 832 tys.zł). Jednoczesnie wydatki tylko w dziale 801 Oświata i wychowanie wzrosły w badanym okresie o 1.299 tys.zł.

Środki pozabudżetowe i dotacje rozwojowe w budżecie Gminy Kobylanka w latach 2010-2013 stanowiły uzupełnienie finansowania głównie zadań inwestycyjnych, a oscylując wokół wartości od około 372,4 tys.zł do 2.824,9 tys.zł stanowiły wkład do budżetu maksymalnie w 2011 r. - 14,55%.

Struktura wykonania dochodów Gminy Kobylanka wskazuje jednoznacznie na duży udział finansowania zadań z dochodów własnych (średnio 63% w dochodach ogółem) i najmniejszy udział w finansowaniu tych zadań ze źródeł pozabudżetowych i dotacji rozwojowych (średnio 10% w dochodach ogółem).

Przychody z kredytów, pożyczek, emisji obligacji i innych źródeł w latach 2010-2013 stanowiły uzupełnienie finansowania budżetu i główne źródło finansowania inwestycji Gminy Kobylanka. W badanym okresie wpływy przychodowe wyniosły 14.634,5 tys.zł (w tym 658,6 tys.zł wolnych środków). Jednocześnie rozchody (spłaty długu i pożyczka udzielona z budżetu 7,3 tys.zł) wyniosły 6.115,2 tys.zł, w związku z tym saldo zadłużenia wzrosło o kwotę 7.868,0 tys.zł.

Wydatki Gminy Kobylanka w okresie od 2010 r. wzrosły do 2013 r. o 2.260,0 tys.zł (wzrost o 12,9%), z tego największą dynamiką wzrostu charakteryzowały się: obsługa długu (wzrost o 74,9%), pochodne od wynagrodzeń (wzrost o 33,5%), wynagrodzenia (wzrost o 26,7%), natomiast w 2013 r. w porównaniu z rokiem 2010 spadły dotacje o 12,8% oraz wydatki inwestycyjne o 12,5%.

W strukturze wydatków w badanym okresie największą część stanowiły wydatki bieżące (średnio 33%), a następnie inwestycje (27%) i wynagrodzenia (średnio 26%).

Wśród działów budżetu największą część stanowiły kolejno: oświata i wychowanie, gospodarka komunalna i ochrona środowiska, administracja publiczna, pomoc społeczna, obsługa długu publicznego. Nie wydatkowano środków w dziale 630-Turystyka.

Podkreślić należy, iż w kolejnych latach niedostateczną część wydatków przeznaczano na inwestycje, zaś udział wydatków inwestycyjnych w ogólnym zestawieniu wydatków w kolejnych latach analizy zmniejszał się.

Budżety w kolejnych latach nie wykazywały względnej równowagi finansowania, szczególnie potwierdza to nieadekwatność budżetowania w zakresie oświaty i wychowania, w dłuższym okresie skutkujące zatorami płatniczymi i zachwianiem finansowania pozostałych części budżetu, w tym inwestycji.

Gmina Kobylanka w badanym okresie wyasygnowała na wydatki inwestycyjne łącznie 22.472,7 tys.zł, które sfinansowano w sposób następujący: kredyty, pożyczki, obligacje, wolne środki - 14.627,2 tys.zł, dotacje rozwojowe i środki pozabudżetowe - 6.456,9 tys.zł, dochody własne Gminy - 1.388,6 tys.zł. Jednocześnie kwota wyasygnowana z budżetu jest mniejsza o 2.994,3 tys.zł od sumy nadwyżek operacyjnych w latach 2010-2013, co świadczy iż niewielką część nadwyżek (32%) przeznaczano na inwestycje, a resztę na cele bieżące-nieinwestycyjne.

W latach 2010-2012 Gmina Kobylanka odnotowała ujemne wyniki budżetu, a deficyty pokrywała poprzez zaciąganie zobowiązań finansowych. W 2013 r. wykonanie budżetu zamknęło się nadwyżką, a mimo tego budżet nie został sfinansowany na kwotę 52,6 tys.zł, co jest niekorzystnym efektem, świadczącym o spłacaniu zobowiązań z dochodów przyszłych okresów (subwencja oświatowa na miesiąc styczeń 2014 r.), w rezultacie o utracie bieżącej płynności finansowej Gminy.

W badanym okresie, za wyjątkiem 2010 r., Gmina Kobylanka osiągała dodatnie wyniki operacyjne budżetu, mogące świadczyć o poprawie racjonalności wydatków, jednakże przywołana sytuacja jest bardzo często skutkiem fizycznego braku środków pieniężnych (brak płynności), w rezultacie czego powstaje efekt racjonalizowania działalności, poprzez skupianie się na zaspokajaniu pierwszych potrzeb gminy i regulowaniu wcześniej powstałych zobowiązań. Nadwyżki operacyjne od 2011 r. wzrastają, mimo to tylko 32% łącznych środków finansowych nadwyżek oparacyjnych przeznaczono na inwestycje.

Realne, zgodne z obowiązującymi przepisami dotyczącymi klasyfikacji długu publicznego, zadłużenie Gminy Kobylanka wzrastało w całym okresie. Od 2006 r. dług Gminy powiększył się o 11.656,9 tys.zł, a wskaźnik zadłużenia wzrósł z 40% w 2006 r. do 88% w 2013 r.

W konsekwencji dużego zadłużenia Gminy w latach 2010-2013 wzrastało roczne obciążenie budżetu Gminy z tytułu jego obsługi, w tym kosztów zadłużenia (odsetek), osiągające w 2013 r. wielkość 907,6 tys.zł (4,6% wydatków), a wraz z ratami kapitałowymi 2.502,1 tys.zł (12,4% budżetu). Koszty zadłużenia niezależnie od wzrostu wymagalnego kapitału do spłaty, oparte na zmiennym oprocentowaniu w badanym okresie rosły także, pomimo spadających stóp procentowych, wobec czego wnioskować należy, iż mógł być to skutek dodatkowych karnych kosztów w wyniku nieregulowania spłat kredytów i pożyczek w terminie, co z kolei może być dowodem na utratę bieżącej płynności finansowej Gminy Kobylanka.

Biorąc pod uwagę wykonanie budżetu w 2013 r., w obliczu nowych obostrzeń dotyczących reglamentacji zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego, Gmina Kobylanka nie spełnia wymogów w zakresie określonym w art.243 ustawy o finansach publicznych (zbyt duże obciążenie budżetu przez dług Gminy).

W wyniku analizy wskaźnikowej zwraca się uwagę na: zmniejszanie się kwot dochodowych środków pozyskanych na inwestycje, pochodzących spoza budżetu Gminy Kobylanka; zwiększający się udział dochodów własnych w realizacji budżetu, świadczący również o przeniesieniu ciężaru finansowania częściowo na dochody własne; zwiększanie się nadwyżki operacyjnej; spadające inwestycje; zwiększające się zadłużenie; zwiększające się zadłużenie per capita; zwiększające się obciążenie obsługą zadłużenia.

Bieżąca sytuacja finansowa Gminy Kobylanka według stanu na miesiąc sierpień 2014 r., wskutek nadmiernych zobowiązań finansowych i innych wymaganych do spłaty zobowiązań wymagalnych, brak środków bieżących na rachunku bankowym, wymagany do spłaty limit kredytowy w rachunku bieżącym Gminy do 31.12.2014 r., niemożliwe do wykonania dochody w zakresie wpływów ze sprzedaży nieruchomości, niemożliwe do wykonania dochody w zakresie udziałów we wpływach z CIT, a nade wszystko brak inicjatywy w sprawie niezbędnych korekt budżetu, świadczące o braku jakiegokolwiek pomysłu na zapobieżenie obecnemu stanowi rzeczy jawi się jako zagrożenie przyszłego wykonywania podstawowych zadań gminy. W badanym okresie odnotowano również stopniowe niewykonywanie przez Gminę Kobylanka jej zadań fakultatywnych (PWR, część zadań oświatowych, fundusze sołeckie).

Linki do obu opracowań:

Finanse Gminy Kobylanka w latach 2006-2010

Finanse Gminy Kobylanka w latach 2010-2014

Tagi: Finanse Gminy Kobylanka w latach 2010-2014