2017-03-11 08:35
 Oceń wpis
   

Będzie to głos uzupełniający do licznych publikacji medialnych na ten temat. Wspomnieć należy, że stosowne teksty ukazały się w Dzienniku Stargardzkim (Nie ma budżetu, nie będzie inwestycji - 21-23.02.2017 r.) i Czasie Kobylanki. Po wypowiedzi radnego dla TVP Szczecin (radnego zrywającego obrady Rady Gminy w dniu 26 stycznia), postronny obserwator mógł odnieść wrażenie, że Wójt Gminy przedłożył projekt budżetu dopiero w dniu sesji Rady Gminy. "Kolejna lokalna wojenka" - zapewne pomyślał. Jak to jednak było z tą procedurą budżetową tak w ogóle jak i w szczególe?

Wójt w ogóle, nie podszedł przy tworzeniu budżetu, w ogóle z nami nie współpracował, nie przedstawił go wcześniej. Dał nam ten budżet z opóźnieniem ponad miesięcznym - to wypowiedź dla TVP Szczecin, udzielona przez radnego Krzysztofa Kleinowskiego w dniu 13 lutego 2017 r., uzasadniająca zachowanie grupy radnych, zrywających obrady sesji Rady Gminy w dniu 26 stycznia tego roku, jeszcze przed dyskusją nad uchwaleniem budżetu na rok bieżący. Skutkiem nieuchwalenia budżetu jest jego ustalenie w ograniczonym zakresie przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Szczecinie. W konsekwencji wszelkie strategiczne decyzje inwestycyjne i rozwojowe Gminy Kobylanka zostały przesunięte o kilka miesięcy.

Proces tworzenia budżetu gmin regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Ustawy) i na jej podstawie formułowane są wewnętrzne zasady dla każdej z nich. Rada Gminy Kobylanka ustaliła taką procedurę w 2010 r. uchwałą Nr XLVI/311/10 z dnia 24 czerwca 2010 r. w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej oraz dokonywania zmian budżetu Gminy Kobylanka. Uchwała ta, zgodnie z art. 234 Ustawy, określa wymaganą szczegółowość projektu budżetu Gminy, terminy obowiązujące w toku prac nad projektem uchwały budżetowej, wymogi dotyczące uzasadnienia i materiały informacyjne, które Wójt przedkłada Radzie Gminy wraz z projektem uchwały budżetowej. Organ nadzorujący samorządy Regionalna Izba Obrachunkowa (RIO), opiniując projekt budżetu Gminy, weryfikuje go pod względem zgodności z zasadami ustalonymi wcześniej przez Radę Gminy. Projekt budżetu na rok 2017 w dniu 22.12.2016 r. uzyskał pozytywną opinię RIO w Szczecinie. Sama ustawa określa, kto opracowuje projekt uchwały budżetowej, a także przypisuje kompetencje do dokonywania jego zmian. Wyłączność w tym zakresie posiada jedynie Wójt (przepis art. 233 Ustawy). Rada Gminy posiada prawo tylko do wprowadzania zmian, polegających na zmniejszeniu dochodów lub zwiększeniu wydatków, o ile nie powodują one zwiększenia deficytu (art. 240 ust. 2 Ustawy). W związku z tym Rada Gminy, czy też poszczególni radni, nie mają prawa żądania uwzględnienia swoich wniosków przez Wójta Gminy w złożonym przez niego projekcie budżetu, a co za tym idzie również żądania uzasadnienia dla ewentualnego nieujęcia ich wniosków w tym projekcie. Mają za to prawo składać wnioski o przegłosowanie zmian przez całą Radę podczas sesji budżetowej, z uwzględnieniem przepisów art. 240 ust. 2 Ustawy. Dla prawomocności tak przegłosowanych wniosków wystarcza zwykła większość głosów radnych.

Ustawodawca wyznacza Wójtowi termin na złożenie projektu budżetu do RIO (celem zaopiniowania) oraz Rady Gminy na dzień 15 listopada roku poprzedzającego rok budżetowy (art. 238 ust. 1 Ustawy). Jednakże z prawnego punktu widzenia termin ten ma charakter jedynie instrukcyjny, w myśl czego ustawodawca nie określa w przepisach sankcji za jego niedotrzymanie. Czy jednak Wójt Gminy może wcale nie złożyć projektu? Otóż nie, bowiem w sytuacji nieuchwalenia budżetu w terminie do końca roku poprzedzającego, z dniem 1 stycznia, Gmina prowadzi gospodarkę finansową właśnie na podstawie jego projektu, a zatem faktyczny nieprzekraczalny termin na złożenie projektu budżetu na rok następny mija 31 grudnia, ponieważ z nastaniem roku kalendarzowego nie byłoby podstaw funkcjonowania finansów samorządu. Niezłożenie projektu w ustawowym terminie nie decyduje o niemożliwości uchwalenia go w gminnej procedurze, ani nie stanowi pretekstu do wydłużenia procedury ponad ustawowe ramy. Skoro zatem Rada Gminy otrzymała projekt budżetu na rok 2017 w dniu 12 grudnia, Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie wydała pozytywne opinie już w dniu 22 grudnia, a wspólne posiedzenie komisji Rady Gminy z przedstawieniem projektu budżetu przez Wójta Gminy nastąpiło 27 grudnia, to można zaryzykować tezę, że przy dobrej woli Rady Gminy nie było przeciwwskazań, aby budżet Gminy Kobylanka na rok 2017 uchwalić już w dniu 29 bądź 30 grudnia.

Ustawodawca wyznacza Radzie Gminy termin na uchwalenie budżetu do 31 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy lub w szczególnie uzasadnionych przypadkach do dnia 31 stycznia roku budżetowego (art. 239 Ustawy). Z akceptacją więc przystano, z uwagi na późniejsze niż zwykle złożenie projektu, że Rada Gminy potrzebuje dłuższego czasu na jego rozpatrzenie. Wójt Gminy nie oponował zatem na tak ustanowiony przez Przewodniczącego Rady (w dniu 14.12.2016 r.) harmonogram prac nad projektem, choć był on w tym i innym względzie niezgodny z ustawową i gminną procedurą budżetową.

O skali dyskusyjności nieprzekraczalności terminu 15 listopada świadczy fakt, iż np. w latach 2008-2012 w skali całego kraju, tylko odpowiednio 60%, 57%, 51%, 64% i 75% organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego wypełniło terminowo ciążący na nich obowiązek w procedurze budżetowej (źródło: samorządy.pap.pl). Przyczyny złożenia tak ważnego dokumentu jakim jest projekt budżetu nie mogą być jednak błahe. W tym przypadku, z uwagi na skomplikowany proces konstruowania Wieloletniej Prognozy Finansowej, czyli dokumentu komplementarnego budżetowi zwłaszcza w zakresie wzajemnego bilansowania się w kolejnych latach prognozy z zachowaniem relacji, o której mowa w art. 243 Ustawy, większą ilość czasu poświęcono na projekcję finansową Prognozy. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie to, że w Gminie Kobylanka po dwóch latach normowania sytuacji finansowej, w tym spłat zadłużenia i restrukturyzacji złych długów z poprzednich kadencji, należało przebudować od podstaw plany inwestycyjne na przyszłość. Stąd zupełnie na nowo skonstruowany wykaz przedsięwzięć inwestycyjnych, rozbudowany do 75 zadań o łącznej wartości do roku 2028 w kwocie 78.092.056,68 zł, dodatkowo o zróżnicowanej inżynierii finansowej. Gwoli ścisłości dodać należy, iż w poprzedniej kadencji władz samorządowych Kobylanki projekt budżetu zawsze był składany po terminie 15 listopada, tj. odpowiednio: 6.12.2010 r., 23.11.2011 r., 22.11.2012 r., 25.11.2013 r. i 28.11.2014 r.

Procedura budżetowa ułożona według zasady, iż Wójt Gminy, do którego należy inicjatywa w zakresie projektowania i zmian budżetu, przedkłada jego projekt, a Rada Gminy budżet zatwierdza - sprawia, że oba gminne organy władzy współpracują ze sobą. I w tym przypadku, aż do kluczowego momentu, tj. do dnia 26 stycznia bieżącego roku w procesie uchwalania budżetu na rok 2017 w Gminie Kobylanka wszystko przebiegało zgodnie. Wójt Gminy bowiem, oprócz samej inicjatywy budżetowej, odpowiadał na wnioski Komisji składając uzupełnienia oraz informacje uszczegóławiające projekt budżetu (pisemnie w dniach 20 grudnia 2016 r. i 4 stycznia 2017 r.), wraz ze Skarbnikiem Gminy przedstawił budżet z uzasadnieniem w dniu 27 grudnia 2016 r. na wspólnym posiedzeniu Komisji, umożliwiając składanie pytań, udzielając na nie odpowiedzi, notując złożone wnioski, jak również uczestnicząc w posiedzeniu Komisji w dniu 23 stycznia 2017 r. (Skarbnik Gminy). Przewodnicząca Komisji Rozwoju Gospodarczego i Finansów Rady Gminy w trakcie trwania procedury była informowana o nieprawności żądania przez radnych wobec Wójta Gminy w sprawie ujęcia w autopoprawce złożonych przez nich wniosków do budżetu. Wobec powyższego za dalece nieprawdziwe należy uznać stwierdzenia o braku współpracy czy też nie przedstawieniu projektu przez Wójta Gminy Kobylanka w trakcie prac nad uchwaleniem budżetu na rok 2017.

Sprzeciw grupy radnych budził fakt nieujęcia przez Wójta w projekcie budżetu złożonych przez nich wniosków. Wnioski owe w zakresie formalnym były nieprecyzyjne i niezgodne przepisami ustawy o finansach publicznych (wykreślenie zakupu samochodu dla OSP Kobylanka powodowało obniżenie kwoty dochodów, powodując zwiększenie deficytu, co stoi w sprzeczności z art. 240 Ustawy), ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (gdyby zmniejszenie rezerwy dotyczyło zmniejszenia rezerwy na zarządzanie kryzysowe) oraz ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (w zakresie zachwiania bilansowania się gospodarki odpadami). Nadto próba wymuszenia na Wójcie, aby projekt budżetu w zakresie merytorycznym sporządził zgodnie z propozycjami grupki radnych była całkowicie sprzeczna z prawem!

Po wydarzeniach z dnia 26 stycznia, czyli gremialnym wyjściu sześciu członków Rady Gminy z obrad sesji, obniżającym stan osobowy gwarantujący prawomocność obrad, Gmina na określony czas odebrała sobie prawo do samostanowienia kluczowego dla niej prawa, blokując jednocześnie na czas nieokreślony możliwość podejmowania decyzji o charakterze strategicznym. Wbrew pozorom to nie Wójt Gminy był stroną konfliktu w sprawie tegorocznego budżetu. Niezaprzeczalnym faktem jest bowiem, że to Rada Gminy w demokratyczny sposób uchwala ten akt prawny.

Co dalej? Wójt Gminy co prawda, po 1 stycznia do dnia ustalenia budżetu przez RIO, prowadził gospodarkę finansową na podstawie projektu budżetu, jednak musiał brać pod uwagę, iż wszelkie zobowiązania podejmowane mogły być w sposób ograniczony, na pewno bez wydatkowania środków na inwestycje. Poza tym Gmina straciła możliwość aplikowania o środki pozabudżetowe, jak również możliwość pozyskania źródeł przychodowych dla finansowania przewidywanych jeszcze w tym roku inwestycji.

W dniu 15 lutego Kolegium RIO ustaliło budżet zastępczy Gminy Kobylanka na rok 2017. Plan dochodów ustanowiono na poziomie 25.971.607,00 zł, a limity wydatków na poziomie 24.407.091,00 zł. Budżet w tej chwili jest nadwyżkowy z planowanym wynikiem w kwocie 1.564.516,00 zł i nie zawiera upoważnień do zaciągania zobowiązań. Limity wydatków przewidzianych do współfinansowania ze środków z budżetu UE zapisano w rezerwach (2.345.483,00 zł - ujęcie tylko wkładu unijnego na realizację tych zadań blokuje możliwość aplikowania o środki UE). Błędnie wykreślono część wydatków funduszy sołeckich, uniemożliwiając redystrybucję do mieszkańców. Kolegium RIO ustaliło również rezerwę ogólną w kwocie 244.071,00 zł. Budżet oprócz zadań kontynuowanych nie zawiera jednak pozostałych zadań inwestycyjnych jak też zadań realizowanych na podstawie porozumień z innymi samorządami.

Od tamtego momentu, na wniosek Wójta możliwe były jego zmiany. Na kolejnej sesji (już 28.02.) Wójt złożył projekt zmian budżetu ustalonego przez Kolegium RIO. Niestety po raz kolejny Rada nie doszła do porozumienia. Nie padły też żadne wnioski, propozycje czy zasadne merytorycznie uwagi do przedłożonych zmian. Mieszkańcy czekają nadal na opamiętanie siedmiu radnych.

Tagi: Rada Gminy Kobylanka, Kleinowski Krzysztof, budżet Gminy na rok 2017, procedura budżetowa